ala kurdistan
Ey Reqîb

Yorum yaz

Salihê Kevirbirî ve Sovyet Kürdleri – Firaz Baran

Salihê Kevirbirî bizim kuşağın en üretken yazarlarından biri. 10 kitabı yayınlandı. Bizim kuşaktan az kişinin bu kadar eseri var.

Onun şapkalı fotoğraflarına baktığımda aklıma hemen Qanadê Kurdo ve Heciyê Cindî (87 kitap yazdı) geliyordu. İkisi de 20. yüzyılın en üretken Kürd aydınlarındandı. İnanıyorum, Salih de onlar gibi Kürdlerle ilgili çok sayıda yazılı eser bırakacak.

Bugünlerde Rûdaw televizyonunda Salihê Kevirbirî’nin iki belgeseli yayınlandı:

1. Ji Kafkasyaye ber bi Asya Navîn sirguna Kurdan (Kafkasya’dan Orta Asya’ya Doğru Kürdlerin Sürgünü)

2. Li Ermenistanê derdeki bêderman: Kurdbûna Êzdiyan (Ermenistan’da dermansız bir dert: Êzîdîlerin Kürdlüğü)

Salih, aylardır Sovyetler Birliği’ndeki Kürdlerle ilgili araştırmalar yapıyor. Bunun için onbinlerce km yol katetmiş. Kazakistan, Kırgızistan, Ermenistan ve Gürcistan’a gitmiş. Kimbilir ne çok duygulanmıştır, ne çok heyecanlanmıştır? Çünkü Salih duygusal bir yazardır.

Salih bilmeli ki yaptığı güzel çalışmalar sadece kendi hanesine yazılmıyor. Aynı zamanda Batman’ın hanesine de yazılıyor. Biz Kürdler hemen „Amed, Qamişlo, Mahabad, Hewlêr“ deriz ama yüzbinlerce insanıyla sürekli ayakta olan, bedeller veren Batman’ı anmayız. Bu da Batman’ın talihsizliği. Ama aynı zamanda da mütevazılığını gösteren büyük bir örnek…

xxx

Salihê Kevirbirî, Sovyet Kürdleri üzerine şimdiye kadar oniki belgesel çekmiş. İki tanesi yayınlandı. 10 tanesi de sırayla ekrana gelecek. Bu filmlerde kültür, dil, sanat ve tarih konuşacak. İşlediği konuların başlıklarını verdi ama şimdilik isimlerini yazmamı istemedi. İsimlerini duysanız büyük heyecan duyarsınız. Siz en iyisi yayınlanacak belgeselleri Rûdaw televizyonundan izleyin.

Mehmet Aktaş da Gitmişti

Mehmet Aktaş da 1997-1998’de Med TV için Kazakistan, Rusya ve Ermenistan’a gitmişti. Hatta Kazakistan sınırını aşıp Çin’e bile uğramıştı. (Ama Çin’deki Kürdler üzerine belgesel hazırlamadı.) Ben de 1997’de gazeteciliğe Aktaş’ın yanında başladım. Adım sadece Firaz’dı. Baran soyadını da Aktaş vermişti.

Çin’de 20 bin Kürdün yaşadığını ilk ondan öğrenmiştim. İçiçe yaşıyorlarmış ve kendini koruma psikolojileri çok gelişmiş. Hatta Afganistan’a giden Kürdlerin de olduğunu, onların göçünün 400 yılı aştığını, Peştunlaştıklarını ve Kandahar ve çevresinde yaşadıklarını söylemişti. 2001 Amerikan operasyonu sırasında da bana şöyle demişti: „Aman Firaz, ‘Afganistan‘da Kürdler var‘ diye yazma. Onların yaşadığı bölgenin altı hep uranyummuş. 100 yıl petrol için ezildik. Şimdi hem uranyum, hem de ‘Peştunlar Taliban’ı tutuyor. Kürdler Peştunlaşmış. Orada da başımıza bela oluyorlar‘ derler.“ Hem gülmüş, hem de kaderimize üzülmüştük.

Şimdi Mehmet Bayrak’ın kitabında Şah İsmail ve Şah Abbas’ın eski Horasan’a 45 bin aileyi götürdüğünü okuduğumda şöyle bir düşünce geçiyor: „Horasan geçmişte daha büyük bir bölgeyi içine kapsıyordu. Afganistan’ın bir bölümü de içine giriyordu. Aktaş’ın söylediği 400 yıla da uyuyor. Acaba Peştunlaşan Kürdler o zaman giden Kürdler mi?“

E tabi, doğru düzgün bir göç tarihimizi bile yazmamışız. O nedenle böyle teoriler üretmeye devam edeceğiz.

xxx

Mehmet Aktaş’ın çalışmalarının önemi ve o günün koşullarında yarattığı sonuçlar ayrı bir yazının konusudur. Ama şu bilgiyi ekleyip Salih’e dönelim. Aktaş, „Kofî“ isimli belgeseliyle 2003 yılında Arjantin’de ödül aldı. İnsan Hakları Film Festivali’nde. O belgeselde Orta Asya Kürdleri yer alıyordu.

Salih’in çalışmaları da büyük bir övgüyü hak edecek. Çünkü bir alanı konu konu anlatacak. 12 ayrı bölüm. Az değil. Sayısız belge, bilgi, duygu paylaşacak. Şimdiden başarılar Salih… Yolun açık olsun Keko.

Firaz Baran

[email protected]

Filtered HTML

  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <img> <br> <p>
  • Satırlar ve paragraflar otomatik olarak bölünür.

Plain text

  • Hiç bir HTML etiketine izin verilmez
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • Satırlar ve paragraflar otomatik olarak bölünür.
CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.

Rojname Kurdish News