ala kurdistan
Ey Reqîb

Zozan Kurdish Shop

Şengal bilmecesi nasıl çözülecek?

 PKK Şengal’den isteyerek mi, pazarlıklar ardından mı çıkma sözü verdi? PKK’nin elini güçlendirecek muhtemel pazarlığa kim/kimler engel oldu?

Ahmet Özyeter / IMPNews 

PKK Şengal’den isteyerek mi, pazarlıklar ardından mı çıkma sözü verdi?  PKK’nin elini güçlendirecek muhtemel pazarlığa kim/kimler engel oldu? PKK neden Türkiye Başbakanı Binali Yıldırım’ın Bağdat ve Erbil ziyaretlerinde “Şengal’den çıkmıyoruz” açıklaması yaptı? Kamuoyunda tartışmalara neden olan bu ve buna benzer onlarca soru tartışılmaya devam ediyor.

Pazarlıklarda, PKK'nin Şengal'den geri çekilmesine karşılık Rojava ve Kandil'e yönelik TSK’nın bahar aylarında yapacağını açıkladığı operasyonun bir ilgisi olabilir mi? ABD’nin de PKK’nin Şengal’den çıkmasını istediği, arkasından Başbakan Binali Yıldırım’ın özellikle Bağdat ziyaretinde, “PKK’nin Şengal bölgesinde varlığı Türkiye’nin güvenlik meselesidir. PKK Şengal’den çıkacak” demesi Şengal’in bölgedeki stratejik önemine dair ileri sürülen gerekçeleri destekleyen boyutlara ulaştı.

Neler yaşandı?

PKK Yürütme Komitesi üyesi Murat Karayılan, PKK’nin silahlı kanadı HPG’nin Şengal’den çekileceğini açıklamasının üzerinden 1 hafta geçmeden KCK Diplomasi Komitesi bunu yalanlayan bir açıklama yaptı.

KCK, PKK’nin ve gerilla komutanlarının “Gerilla Şengal’den çekilecek” yönünde bir açıklama yapmadığını söyledi. Ancak Murat Karayılan katıldığı bir TV programında HPG olarak güçlerini Şengal’den çekeceklerini Kürdistan Bölgesi'ne ilettiklerini duyurmuştu. Kürdistan Yönetimi ise bu açıklama sonrası duydukları memnuniyeti ifade etmişlerdi.

‘Zor kullanırız’ iması

Her şey 24 Aralık 2016 tarihinde Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani’nin Duhok Amerikan Üniversitesi’nde düzenlenen “Bağımsızlık sonrası Kürdistan” başlıklı konferansı sonrası basına yaptığı açıklama ile başlamıştı. PKK’nin Şengal’den çıkması gerektiğini söyleyen Neçirvan Barzani, “PKK’nin Şengal’deki varlığı bölgede istikrarsızlığa sebep oluyor. Şengal’in yeniden inşa edilememesinin sebeplerinden biri de PKK’nin oradaki varlığıdır. Bölgeden çıkmalıdır” diyerek hatta gerekirse zor kullanırız imasında bulunması gerilimi tırmandırmıştı.

ABD: PKK’nin çekilmesi için mekanizma arayışındayız

ABD’nin Erbil Başkonsolosu Ken Gross ise 12 Aralık 2016’da PKK’nin Şengal’den çekilmesi için bir mekanizma arayışında olduklarını açıklamıştı. Buna bağlı olarak da; PKK’nin Şengal’deki varlığını, kentin yeniden imarı ve halkın evlerine geri dönmesine mani olduğu yolundaki iddiaları araştırmak üzere bölgeye giden Gross, kimi bölgesel yetkililer ve halk ile görüşmüştü.

PKK: Kimsenin gücü yetmez

Neçirvan Barzani’nin bu sözlerinin ardından 26 Aralık’ta bir açıklama daha yapan HPG, kimsenin silahlı güçlerini Şengal’den “zorla çıkarmaya gücü yetmez” açıklaması geldi. Şengal halkına yönelik tehdit olduğunu ve bunun devam etmesi halinde bölgeden ayrılmalarının söz konusu olamayacağı ifade edildi.

Kafası yeterince karışan Kürd kamuoyunun, sosyal medya üzerinden yürüttüğü tartışmalarda bu gelişmeleri birbirinden farklı yorumladığı dikkatlerden kaçmadı. Nerdeyse ikiye bölünen kamuoyu Şengal’i kim yönetecek tartışmasında PKK mi KDP mi ikilemine düştüğü görüldü.

Peki ama KCK Diplomasi Komitesi ve Karayılan’ın birbirinden çelişkili açıklamalarının ardında yatan gerçek neden ne? Konuya ilişkin gelişmeleri ve detayları Doç. Ekrem Önen, Gazeteci Hejarê Şamil ve Gazeteci Hamit Bozarslan IMPNews’e değerlendirdi.

Ekrem Önen: PKK değil başka güçler karar verici

Murat Karayılan’ın konuşmasının hemen akabinde, “haber güzel ama inanmıyorum” demiştim ve süreç beni haklı çıkardı. Neden böyle düşündüğüme gelince; Murat Karayılan’ın açıklaması daha çok konjonktüreldi. Ama PKK'nin Şengal'de bulunması ise bazı bölge devletlerinin jeopolitik politikası neticesinde meydana gelmiştir. Karayılan’ın açıklaması daha çok popülist ve Kürd kamuoyunda Şengal’le ilgili, PKK aleyhinde gelişen antipatiyi hafifletmek içindi. Şengal'deki durum birazda Suriye ve Irak’taki Türkiye ve İran rekabetine bağlı aynı zamanda ABD ve Rusya'nın İran'ın Ortadoğu'da kurmak istediği yeşil kemere (İran, Irak, Suriye ve Lübnan) karşı var olan rahatsızlıklarının bir sonucudur. PKK Şengal'den çıkmalarına veya kalmalarına, PKK yöneticilerinden çok başka güçler karar sahibidir. Bu güçlerinde yakin bir gelecekte Şengal'i terk etme gibi bir niyetleri yoktur. Kürdlerin kendilerini buna göre ayarlaması gerekir.

Hejarê Şamil: PKK Şengal’de elini güçlendirme peşinde

Elbette ilk akla gelen pazarlık sürecinde bir tıkanma yaşandığı yönünde. PKK, örgütsel çıkar mantığı ile mayalanmış, partisel selamet hassasiyetlerine göre hareket eden pragmatik bir oluşumdur. Örgütsel çıkarları tehlikeye girdiği an frene basmasını, manevra yapmasını bilir. Gerilla güçlerini Şengal’den çekmesi, orada örgütlediği yerel milis gruplarının Kürdistan Bölgesi Peşmerge Bakanlığı’na bağlanmasına engel çıkarmaması yönünde PKK, çok yönlü ciddi baskılar altındadır. Başta ABD ve Kürdistan Hükümeti PKK’den ısrarla böylesi bir talepte bulunmuştur. PKK’nin Şengal’deki tavrı, ‘Rojava’ denilen Güney Batı Kürdistan’da ABD - PYD ilişkilerini de olumlu veya olumsuz olarak etkiler. Kürdistan kamuoyunun ağırlıklı bölümünün tavrı da PKK’nin Şengal’de görevinin bittiği yönündedir. PKK’ye samimi ve dostça yaklaşan kimi güçlerin de Şengal’den çekilmesi yönünde Kandil’e tavsiyelerde bulunduğunu biliyoruz. Denklem böyleyken Kandil’in avantürüz, maceracı davranacağına ihtimal vermiyorum. Pazarlık sürecinde bir tıkanma yaşandığından bahsetmekten daha çok ‘Şengal’deki konumunu kullanarak elini güçlendirme isteği’ ifadesi doğru olur kanısındayım. PKK, Şengal’den çıkma sözü verirken ‘Êzidîlerin hakları’ ile başlayan, ‘Türkiye’nin demokratikleşmesi’ ile biten bir sürü madde/talep sıralamış olabilir. Bunlar içerisinde ikisinin PKK açısından asıl istenen ve öncelikli olduğunu düşünüyorum:

Bir; ABD, Güney Batı Kürdistan’da PYD/YPG’ye yakın dursun, Türkiye’nin buradaki işgalci girişimlerine pirim tanımasın. İki; ABD ve Kürdistan hükümeti, Türkiye’nin PKK’ye karşı ciddi hazırlık içerisinde bulunduğu Kandil’i de kapsayan geniş çaplı askeri hareketi engelleyici rol oynasın.

PKK’nin en etkili isimlerinden Murat Karayılan’ın Şengal’den çekileceğiz demecinin KCK Diplomasi Komitesi tarafından boşa düşürülmesini, PKK içerisinde çatlak oluştuğuna işaret gibi karşılayanlar oldu. Sanmıyorum. Dikkat edersiniz, Diplomasi Komitesi’nin (DK) açıklaması, Türk Başbakan Yıldırım’ın Irak ve Güney Kürdistan gezisi döneminde gerçekleşti. PKK şunu demeye çalıştı: Şengal’den çekilmemiz karşılığında ileri sürdüğümüz talepler geçerlidir ve her zaman oyunbozanlık yapabiliriz. Burada İran faktörü de unutulmamalı. İran, Akdeniz’e kadar uzanan ‘Şii Kemeri’nin bir ayağı olarak gördüğü Şengal’de şimdilik PKK’nin bulunmasını tercih etmektedir. PKK’ye bu yönlü baskılarının ve destek sözlerinin olduğu da sır değil. Türkiye’nin ise yazın gelişiyle birlikte yapmaya hazırlandığı büyük Kandil operasyonu esnasında İran’la işbirliğine ihtiyacı var.

Kandil’in coğrafi konumundan dolayı hava kuvvetleri ile desteklenmesi şart olan bir başarılı askeri operasyonunda İran’ın desteği iki yönüyle gereklidir:

Bir; Türk savaş uçaklarının İran hava sahasından uçuş yapması. İki; gerilla güçlerinin operasyon esnasında Doğu Kürdistan’a (İran) geçişinin engellenmesidir. PKK ile arasında çelişkiler bulunan veya en azından ortak çıkar ilişkileri az olan İran’ı ikna etmek Türkler açısından daha kolay olacaktır. Şengal’den çekilerek İran’ı hayal kırıklığına uğratan, Güney Batı Kürdistan’da ABD ile ilişkileri sıkılaşmış bir PKK, İran açısından iyi bir PKK değildir ve Kandil’i dövmesi için Rusya’nın patronajı altında işbirliği içinde bulunduğu Türklere desteği mümkün olabilir. PKK’nin bu denklemi iyi okuduğunu düşünüyorum. Sanırım, PKK yukarıda işaret etmeye çalıştığım nedenlerden ötürü ne yapıp edip Şengal’den çıkışını geciktirmeye çalışacaktır.

Mahmut Bozarslan: Kürd Yönetimi risk almak istemez

Şengal sorunu sadece Irak Kürdistan’ının sorunu değil, bölgesel güçlerin de sorunu. Bu nedenle PKK tek başına bir karar veremiyor. İşin Perde arkasında hem İran hem Türkiye’nin baskısı var. İran PKK üzerinden orada tampon bir bölge oluşturmak istiyor. Buna Suriye sıcağının İran'a etki etmemesi için diyebiliriz. Bu nedenle PKK’nin Şengal de kalmasını istiyor. Türkiye ise PKK’nin Kandil’deki ana karargâhına bir şey yapamazken, burnunun dibinde yeni bir Kandil’e müsaade etmez. Hem yeni bir Kandil’e hem de Suriye Kürdlerinin PKK’den destek almasını istemez. Tabi bu denklemin en önemli öğesi Kürd yönetimidir. Son yıllarda Türkiye ile iyi ilişkiler geliştiren Kürd yönetimi, PKK nedeniyle Türkiye ile karşı karşıya gelmek istemez. Perde arkasında PKK ve KDP arasında sıkı pazarlık olduğu doğru. Ama sonuçta PKK’nin oradan geri çekileceğini tahmin ediyorum. En azından PKK ya da HPG adı altında kalmaz orada. Bu durumda baskı azalır. Türkiye razı olur. Tabi bu örgütlerin faaliyetlerini takip altında tutar Türkiye. Bu örgütler Türkiye için tehdit olmaz. Türkiye'de ses çıkarmaz. Türkiye ses çıkarmazsa KDP'de karışmaz PKK ve KDP arasındaki pazarlık, Kürdler arasında kısa süreli gerilime neden olabilir. Dönemsel gerilimler olur ancak taraflar arasında çatışmaya neden olmaz. Diğer bir durumda bu pazarlığın Şengal'e yansımasıdır. Şengal daha tam olarak IŞİD'ten temizlenmedi. Merkez temizlendi ama çevre köylerde hala etkisi var IŞİD'in. Gerilim sürerse, kentin savunması ve korunmasında sıkıntı olur. Ama bu noktaya geleceğine ihtimal vermiyorum.

(A.Ö)

 

Yorumlar

Mesele çok derin.
O yüzden Kürtler birbirlerine karşi oluşturulmaya çalişan "Hain saldirganlara" karşi dikkatli olmalidir.

Yorumlarınız moderatörlerin onayından geçtikten sonra yayınlanacaktır.

Filtered HTML

  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <img> <br> <p>
  • Satırlar ve paragraflar otomatik olarak bölünür.

Plain text

  • Hiç bir HTML etiketine izin verilmez
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • Satırlar ve paragraflar otomatik olarak bölünür.
CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Rojname Kurdish News

Zozan Kurdish Shop

Siyaset

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Türkiye’nin dün Şengal’deki YBŞ hedeflerine düzenlediği hava saldırısı konusunda açıklama istedi. Kürdistan Güvenlik Konseyi Müsteşarı Mesrur Barzani,

Analiz

Aklın referansı ile ortaya çıkan “özgürlük, sosyal devlet, adalet, bireyin seçme ve seçilme hakkı, sandığın kutsallığı” gibi burjuva demokrasisinin getirdiği hakların çöpe atılması ya da i